Kripto Varlık Düzenlemeleri ve Kripto Para ATM’lerinin Hukuki Durumu
Türkiye’de kripto para ATM’leri (BTM), 7518 sayılı Kanun kapsamında kripto varlık hizmet sağlayıcıları olarak lisans rejimine tabi tutulabilir ve faaliyetleri yasal düzenleme (SPK denetimi) altına alınmıştır. Kripto varlıkların doğrudan ödeme aracı olarak kullanımı yasak olsa da bu cihazlar aracılığıyla alım-satım işlemleri malvarlığı değeri olarak hukuki çerçevede yer bulmaktadır.
- Lisans ve Düzenleme: 7518 Sayılı Kanun, kripto varlık alım-satımına aracılık eden ATM işletmeciliğini lisans rejimine tabi tutmuştur.
- Ödeme Aracı Yasağı: 16 Nisan 2021 tarihli yönetmelik ile kripto varlıkların ödemelerde doğrudan kullanılması, yani ATM’den çıkan kripto ile mal/hizmet alınması yasaktır.
- Vergilendirme: Kripto ATM’leri üzerinden yapılan ticari nitelikteki işlemler kazanç üzerinden vergilendirilmeye tabidir.
- Hukuki Niteliği: Kripto varlıklar, Türk hukukunda resmi para birimi olarak kabul edilmez ancak parayla ölçülebilen bir malvarlığı değeri (eşya/varlık) olarak görülür.
- Denetim: Kripto ATM’lerinin işletilmesi, Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) denetimi altındaki kripto varlık hizmet sağlayıcılarının faaliyetleri kapsamında değerlendirilmektedir.
Kripto para ATM’leri, yasal olarak tanımlanmış bir hizmet sağlayıcı çerçevesinde alım-satım aracı olarak faaliyet gösterse de ödeme aracı olarak kullanılamazlar ve SPK mevzuatına uyum zorunlulukları mevcuttur.
Türkiye’de Kripto Varlık Düzenlemelerinin Temel Özellikleri
Türkiye’de kripto varlık düzenlemeleri, 2024 yılında Sermaye Piyasası Kanunu’nda yapılan değişikliklerle yasal bir zemine oturmuş olup borsaların SPK denetimine girmesini ve 150 milyon TL sermaye şartı gibi sıkı kuralları kapsamaktadır. Mart 2025’te yayımlanan tebliğlerle hizmet sağlayıcıların kuruluş ve faaliyet esasları belirlenmiş, işlemlerden on binde 3 oranında vergi alınması gündeme gelmiştir.
- SPK Denetimi: Kripto varlık hizmet sağlayıcıları (borsalar), Sermaye Piyasası Kurulu’nun düzenleme ve denetimine tabi tutulmuştur.
- Lisanslama ve Sermaye: Borsaların faaliyet gösterebilmesi için SPK’dan izin alması ve en az 150 milyon TL sermaye şartını sağlaması gerekmektedir.
- Vergilendirme (2026 Gündemi): Kripto varlık alım, satım ve transfer işlemlerinden on binde 3 oranında işlem vergisi kesilmesi planlanmaktadır.
- Saklama Hizmetleri: Müşterilerin kripto varlıklarının saklama hizmetlerinin SPK tarafından yetkilendirilmiş bankalar veya kuruluşlarca sunulması esastır.
- Ödeme Yasağı: Kripto varlıkların doğrudan veya dolaylı olarak ödemelerde kullanılması yasaktır.
- Hukuki Durum: Kripto varlıklar “gayri maddi varlık” olarak kabul edilmiş, haciz edilebilir hale gelmiştir.
- MASAK Yükümlülükleri: Kripto platformları, suç gelirlerinin aklanması ve terörizmin finansmanı ile mücadele (AML/CFT) kapsamında MASAK denetimine tabidir.
Sermaye Şartı
İşlem Vergisi
Çıkış Tarihi
Kanunu
Saklama Yükümlülüğü
| Konu | 2026 Güncel Durum |
|---|---|
| Temel Kanun | 7518 sayılı Kanun (2 Temmuz 2024 — Resmî Gazete 32590) |
| Kripto Varlık Tanımı | Gayri maddi varlık — parayla ölçülebilen malvarlığı değeri |
| Denetim Otoritesi | Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) |
| KVHS Asgari Sermaye | 150 milyon TL ödenmiş sermaye |
| Ödeme Aracı | TCMB Yönetmeliği (16.04.2021) — yasak |
| Kripto ATM Statüsü | KVHS lisansı zorunlu — lisanssız işletim yasadışı |
| MASAK Uyumu | AML/CFT yükümlülükleri — şüpheli işlem bildirimi |
| Uzman Destek | Av. Ahmet Karaca — DeFi Hukuk Bürosu — 0531 336 09 81 |
Türkiye, son yıllarda küresel kripto ekosisteminde işlem hacmi ve kullanıcı adaptasyonu açısından ilk sıralarda yer alan ülkelerden biri olmuştur. Bu hızlı büyüme beraberinde kapsamlı bir düzenleme zorunluluğunu da getirmiş; 2024 yılında yayımlanan 7518 sayılı Kanun ile kripto varlıklar resmen hukuki bir çerçeveye oturtulmuştur. Bu rehberde Türkiye’deki kripto varlık düzenlemelerini ve kripto para ATM’lerinin (BTM) hukuki statüsünü tüm boyutlarıyla ele alıyoruz.
— Av. Ahmet Karaca, DeFi Hukuk Bürosu
- Türkiye Kripto Regülasyonunun Tarihsel Gelişimi
- FATF Gri Liste ve Uyum Süreci
- 2021 TCMB Ödeme Yasağı: İlk Sınır Hattı
- 7518 Sayılı Kanun: Temel Hükümler
- Mart 2025 SPK Tebliğleri: III-35/B.1 ve III-35/B.2
- KVHS Lisanslama Şartları ve Yükümlülükler
- MASAK AML/CFT Uyumluluk Çerçevesi
- Kripto Para ATM’si (BTM) Nedir?
- Kripto ATM’nin Türkiye’deki Hukuki Statüsü
- ATM İşletmek İçin Lisans Şartları
- ATM Ödeme Aracı Olarak Yasak mı?
- Lisanssız ATM İşletiminde Yaptırımlar
- Kripto ATM ve Düzenleme Vergi Boyutu
- Temel Mevzuat Özeti
- Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Türkiye Kripto Regülasyonunun Tarihsel Gelişimi
Türkiye Kripto Düzenlemeleri Zaman Çizelgesi
FATF Gri Liste ve Uyum Süreci
FATF Gri Listesinden Çıkış ve Kripto Regülasyonunun Rolü
Türkiye, Ekim 2021’de FATF “artırılmış izlemeye tabi ülkeler” (gri liste) kapsamına alındı. FATF’nin 15. Tavsiyesi, sanal varlık hizmet sağlayıcılarının (VASP) lisanslanmasını, KYC ve AML yükümlülüklerini zorunlu kılmaktadır. Türkiye’nin bu listeden çıkabilmesi için kripto varlık sektörünü yasal zemine taşıması şart koşulmuştur. 7518 sayılı Kanun’un kabulüyle FATF’nin tüm teknik kriterleri karşılanmış ve Haziran 2024’te gri listeden çıkış başarılmıştır.
FATF sürecinin Türk kripto regülasyonu üzerindeki etkisi tarihsel bir kırılma noktası olmuştur. Gri liste öncesinde Türkiye, kripto varlıklar konusunda “bekle ve gör” politikası izliyordu. Gri liste baskısı ise yasal düzenlemeyi zorunlu kılarak 7518 sayılı Kanun’un süratle TBMM’den geçirilmesine yol açmıştır. Bu nedenle Türkiye kripto regülasyonu, doğrudan uluslararası baskı mekanizmaları tarafından şekillendirilmiş bir yapıdadır.
2021 TCMB Ödeme Yasağı: İlk Sınır Hattı
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından 16 Nisan 2021’de yayımlanan yönetmelik, Türkiye’nin kripto varlıklara ilişkin ilk resmi hukuki duruşunu ortaya koydu. Bu yönetmelikle kripto varlıkların doğrudan veya dolaylı olarak ödemelerde kullanılması, mal ve hizmet alımında araç olarak kullanılması yasaklandı.
7518 Sayılı Kanun: Temel Hükümler
7518 Sayılı Kanun’un Kripto Ekosistemini Nasıl Değiştirdi?
2 Temmuz 2024 tarihli ve 7518 sayılı Kanun ile Sermaye Piyasası Kanunu’na eklenen hükümler, kripto varlıkları Türk hukukunda “gayri maddi varlık” olarak tanımlamış ve tüm kripto varlık hizmet sağlayıcılarını SPK lisansı ve denetimine tabi kılmıştır. Kripto varlıklar artık haciz edilebilir, miras bırakılabilir ve hukuki işlemlere konu olabilir hale gelmiştir.
7518 sayılı Kanun’un getirdiği temel düzenlemeler:
- Kripto Varlık Tanımı: Dağıtık defter teknolojisi veya benzeri bir teknoloji kullanılarak elektronik ortamda oluşturulan, korunan ve aktarılan gayri maddi varlıklar
- Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcısı (KVHS) Tanımı: Kripto varlık alım-satımına aracılık, saklama ve platform işletim hizmetlerini sunan kuruluşlar
- SPK Lisans Zorunluluğu: Her KVHS faaliyeti için önceden SPK izni alınması zorunlu
- Asgari Sermaye: Mart 2025 tebliğleriyle 150 milyon TL olarak belirlendi
- Yönetim Şartları: Yönetim kurulu üyelerinin ve genel müdürün SPK onayı gerektiren nitelikleri taşıması
- Faaliyet Türü Ayrımı: Her faaliyet türü (alım-satım, saklama, platform) için ayrı lisans
- Bağımsız Denetim: Yıllık denetim yükümlülüğü
- Kayıt Saklama: İşlem kayıtlarının 8 yıl saklanması
Mart 2025 SPK Tebliğleri: III-35/B.1 ve III-35/B.2
Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), Mart 2025’te iki kritik tebliğ yayımlayarak KVHS’lerin faaliyet çerçevesini somutlaştırdı.
| Tebliğ | Kapsam | Temel Hükümler |
|---|---|---|
| III-35/B.1 | KVHS Kuruluş ve Faaliyet Esasları | 150 mn TL asgari sermaye, yönetim yapısı, bağımsız denetim, faaliyet izni başvuru süreci |
| III-35/B.2 | Kripto Varlıkların Saklanması | Saklama hizmetini sunabilecek kuruluşlar (SPK yetkilendirilmiş bankalar/kuruluşlar), müşteri varlığı ayrımı, soğuk cüzdan zorunluluğu |
KVHS Lisanslama Şartları ve Yükümlülükler
| Şart/Yükümlülük | Detay | Dayanak |
|---|---|---|
| Asgari Ödenmiş Sermaye | 150 milyon TL | III-35/B.1 Tebliği |
| SPK Faaliyet İzni | Her faaliyet türü için ayrı izin | 7518 s.K. + SPK |
| Yönetim Kalitesi | Yönetim kurulu ve GM SPK onayı | III-35/B.1 Tebliği |
| Bağımsız Denetim | Yıllık zorunlu | 7518 s.K. |
| Kayıt Saklama | 8 yıl | 7518 s.K. + MASAK |
| Sigorta/Güvence | Müşteri varlıkları için koruma mekanizması | III-35/B.2 Tebliği |
| Şüpheli İşlem Bildirimi | MASAK’a STR zorunluluğu | 5549 s.K. |
| Yaptırım Taraması | OFAC, AB, BM listesi — otomatik | MASAK yükümlülükleri |
MASAK AML/CFT Uyumluluk Çerçevesi
MASAK (Mali Suçları Araştırma Kurulu), kripto varlık hizmet sağlayıcılarına 5549 sayılı Kanun kapsamında geniş çaplı yükümlülükler getirmiştir. Bu yükümlülükler hem kullanıcı güvenliğini hem de finansal sistemin bütünlüğünü koruma amacı taşır.
KVHS’lerin MASAK yükümlülükleri:
- Tüm müşteriler için zorunlu KYC — kimlik doğrulama ve kimlik belgesi
- Şüpheli işlem bildirimi (STR) — MASAK’a anlık bildirim yükümlülüğü
- İşlem kayıtlarının 8 yıl saklanması ve talep halinde ibrazı
- Siyasi açıdan hassas kişiler (PEP) için geliştirilmiş müşteri tanıma (EDD)
- Uluslararası yaptırım listesiyle (OFAC, AB, BM) otomatik tarama
- Risk bazlı AML politikası — müşteri risk profili oluşturma
- Uyum görevlisi atanması zorunluluğu
Kripto Para ATM’si (BTM) Nedir?
Kripto Para ATM’si Nasıl Çalışır?
Kripto para ATM’leri (Bitcoin Teller Machine — BTM), kullanıcıların nakit para yatırarak dijital varlık almasına veya cüzdanlarındaki varlıkları nakde çevirmesine olanak tanıyan fiziksel kiosk cihazlarıdır. Türkiye’de bu cihazlar 7518 sayılı Kanun kapsamında KVHS statüsünde değerlendirilmekte olup lisans rejime tabidir.
| ATM Türü | İşlev | KYC Gereksinimi | Hukuki Risk Profili |
|---|---|---|---|
| Tek Yönlü (Buy-Only) | Nakit ile kripto alımı | İşlem eşiğine göre değişir | Orta — yalnızca alım |
| Tek Yönlü (Sell-Only) | Kripto ile nakit elde etme | Daha sıkı KYC gerektirir | Yüksek — nakit çıkışı AML riski |
| Çift Yönlü (Two-Way) | Hem alım hem satım | Tam KYC zorunlu | En yüksek — kapsamlı MASAK uyumu |
Kripto ATM’nin Türkiye’deki Hukuki Statüsü
Türkiye’de kripto para ATM’lerinin hukuki statüsünü belirleyen üç temel ayrım vardır:
1. Alım-Satım Aracı Olarak ATM — YASAL (Lisanslıysa)
Nakit ile kripto satın almak veya kriptoyu nakde çevirmek, 7518 sayılı Kanun kapsamında alım-satım hizmeti olarak değerlendirilmektedir. Bu hizmet, SPK lisanslı KVHS statüsünde yasal olarak yapılabilir. Lisans alınmadan ATM işletmek ise yasadışıdır.
2. Ödeme Aracı Olarak ATM’den Alınan Kripto — YASAK
ATM’den elde edilen kripto varlığın bir mal veya hizmet için doğrudan ödeme aracı olarak kullanılması, 16 Nisan 2021 tarihli TCMB yönetmeliği kapsamında yasaktır. ATM cihazı alım-satım yapabilir; ancak ATM’den çıkan kripto ile market kasasında ödeme yapılamaz.
3. Malvarlığı Değeri Olarak Kripto — YASAL
Kripto varlıklar Türk hukukunda “gayri maddi varlık” olarak kabul edilmiştir. Bu nitelendirme ile kripto varlıklar haciz edilebilir, miras bırakılabilir, teminat olarak kullanılabilir ve hukuki işlemlere konu olabilir. ATM aracılığıyla edinilen kripto, bu yasal statüden tam anlamıyla yararlanır.
ATM İşletmek İçin Lisans Şartları
Türkiye’de kripto para ATM’si işletmek için öncelikle SPK’dan KVHS lisansı alınması gerekmektedir. Bu lisans için:
- 150 milyon TL ödenmiş sermaye: Asgari sermaye şartı karşılanmalıdır
- SPK onaylı yönetim yapısı: Yönetim kurulu üyeleri ve genel müdür SPK tarafından onaylanmalıdır
- MASAK uyum programı: KYC, AML ve şüpheli işlem bildirimi altyapısı kurulmalıdır
- ATM başına teknik standartlar: Cihaz için sertifikasyon ve güvenlik protokolleri
- İşlem eşiği KYC kademelendirmesi: Belirli tutarların üzerinde kimlik doğrulama zorunluluğu
- Bağımsız denetim: Yıllık bağımsız denetim yaptırılmalıdır
ATM Ödeme Aracı Olarak Yasak mı? Kritik Ayrım
| Eylem | Hukuki Durum | Dayanak |
|---|---|---|
| ATM’den nakit vererek kripto satın almak | YASAL — Lisanslı ATM’de | 7518 s.K. (KVHS lisanslıysa) |
| ATM’de kriptoyu nakde çevirmek | YASAL — Lisanslı ATM’de | 7518 s.K. (KVHS lisanslıysa) |
| ATM’den aldığı kripto ile mal satın almak | YASAK | TCMB Yönetmeliği (16.04.2021) |
| ATM’den aldığı kripto ile hizmet bedeli ödemek | YASAK | TCMB Yönetmeliği (16.04.2021) |
| Lisanssız ATM işletmek | YASAK — Ağır Yaptırım | SPK m.109/A — 3-5 yıl hapis |
Lisanssız ATM İşletiminde Yaptırımlar
SPK lisansı olmadan kripto para ATM’si işletmek, 7518 sayılı Kanun kapsamında izinsiz sermaye piyasası faaliyeti (SPK m.109/A) oluşturmaktadır.
| Suç | Ceza | Ek Yaptırım |
|---|---|---|
| İzinsiz KVHS Faaliyeti | 3-5 yıl hapis (SPK m.109/A) | Adli para cezası + faaliyet durdurma |
| MASAK Yükümlülüğü İhlali | İdari para cezası | MASAK denetimi + lisans iptali |
| Kara Para Aklama (Bilerek) | TCK m.282 — 3-7 yıl hapis | KYC ihlali + ağırlaştırıcı hal |
Kripto ATM ve Düzenleme Vergi Boyutu
2026 yılında kripto varlıklarının vergilendirilmesi iki kanalda değerlendirilmektedir:
| İşlem Türü | Vergi Türü | Oran | Durum |
|---|---|---|---|
| SPK lisanslı borsada alım-satım kazancı | Stopaj | %10 | Teklif aşamasında (geri çekildi) |
| Yurt dışı borsada alım-satım kazancı | Gelir Vergisi | %15-40 | Mevcut GVK kapsamında |
| İşlem vergisi (tüm alım-satım) | İşlem Vergisi | ‰0,3 | Teklif aşamasında (geri çekildi) |
| Kripto ATM üzerinden işlem kazancı | Ticari Kazanç | Artan oranlı tarife | GVK genel hükümleri geçerli |
Temel Mevzuat Özeti
Kripto Varlık Düzenlemeleri ve ATM Hukuku — DeFi Hukuk Bürosu
KVHS lisanslama, ATM uyum danışmanlığı veya SPK mevzuatı hakkında uzman hukuki destek için iletişime geçin.
Telefon / WhatsApp: 0531 336 09 81
Web: defihukuk.com
Adres: Soğanlık Yeni Mahalle, Pegagaz Sokak, Kat:32 No:6A D:197, 34880 Kartal/İstanbul
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Türkiye’de kripto para ATM’leri yasal mı?
Kripto para ATM’leri (BTM), 7518 sayılı Kanun kapsamında KVHS lisanslı olarak işletilebilir. Lisanssız ATM işletmek SPK m.109/A kapsamında 3-5 yıl hapis cezası gerektirebilir. Mevcut ATM’lerin büyük çoğunluğu henüz lisans almamış durumda olduğundan ciddi yaptırım riskiyle karşı karşıyadır.
Türkiye’de kripto varlık düzenlemeleri nelerdir?
Temel düzenleme çerçevesi: 7518 sayılı Kanun (Temmuz 2024), SPK III-35/B.1 ve III-35/B.2 Tebliğleri (Mart 2025), TCMB Ödeme Yasağı Yönetmeliği (Nisan 2021) ve MASAK AML/CFT yükümlülükleri. KVHS’ler için 150 milyon TL sermaye, SPK lisansı ve bağımsız denetim zorunludur.
Kripto ATM’den aldığım kripto ile ödeme yapabilir miyim?
Hayır. 16 Nisan 2021 tarihli TCMB yönetmeliği, kripto varlıkların ödemelerde doğrudan veya dolaylı olarak kullanılmasını yasaklamıştır. ATM’den kripto alabilirsiniz; ancak bu kripto ile market kasasında veya herhangi bir satıcıya ödeme yapamazsınız. İhlal halinde idari yaptırım uygulanır.
Türkiye FATF gri listesinden ne zaman çıktı?
Türkiye, 7518 sayılı Kanun’un kabulü ve MASAK düzenlemelerinin hayata geçirilmesiyle FATF’nin teknik kriterlerini karşılamış ve Haziran 2024’te FATF gri listesinden çıkmayı başarmıştır.
2025 SPK kripto tebliğleri ne getirdi?
Mart 2025’te yayımlanan iki tebliğ: III-35/B.1 (KVHS kuruluş ve faaliyet esasları — 150 mn TL sermaye, yönetim şartları, bağımsız denetim) ve III-35/B.2 (kripto varlık saklama hizmetleri — SPK yetkilendirilmiş kuruluşlar, müşteri varlığı ayrımı, soğuk cüzdan zorunluluğu).
Kripto varlık hizmet sağlayıcısı (KVHS) lisansı nasıl alınır?
KVHS lisansı için: 150 milyon TL ödenmiş sermaye, SPK onaylı yönetim yapısı (yönetim kurulu + genel müdür), MASAK uyum programı (KYC, AML, STR altyapısı), bağımsız denetim ve faaliyet türüne göre ayrı izin başvurusu gereklidir. Başvuru SPK’ya yapılır; süreç hukuki danışmanlık gerektirmektedir.
