Kripto paraların hayatımıza girmesiyle birlikte boşanma hukuku alanında da yeni tartışmalar ve sorunlar ortaya çıkmaya başladı. Özellikle son yıllarda kripto varlıklar, boşanma süreçlerinde mal paylaşımı davalarının önemli bir parçası haline geldi.
Hem dünyada hem de Türkiye’de kripto paraların yaygınlaşması, boşanma aşamasındaki eşlerin mal varlığı hesaplarına bu dijital varlıkların da dahil olmasına yol açıyor. Peki kripto paralar boşanmada nasıl ele alınıyor, hukuken ne anlama geliyor ve boşanma davalarında kripto varlıklarla ilgili dikkat edilmesi gerekenler neler?
Bu kapsamlı makalede, kripto varlıkların Türk boşanma hukukundaki yerini, mal paylaşımındaki rolünü, gizlenmesi durumunda yaşanan sorunları ve bu konuda güncel yargı kararlarını ele alacağız. Her zamanki gibi, konuyu teknik detaylara boğmadan, anlaşılır bir dille ancak uzman görüşlerinin ışığında aktarmaya özen göstereceğiz.
Öncelikle eskisine nazaran artık genel kabul gören Kripto varlıklar, günümüz boşanma davalarında giderek daha merkezi bir yer tutan, kendine özgü hukuki niteliklere ve önemli zorluklara sahip dijital malvarlığı değerleridir. Türk hukukunda “gayri maddi varlık” olarak kabul edilmeleri ve uluslararası yaklaşımlardaki farklı sınıflandırmalar, bu alandaki hukuki karmaşıklığı artırmaktadır. Kripto varlıkların anonim doğası ve yüksek volatilitesi, gizleme potansiyeli ve değerleme zorlukları gibi faktörler, boşanma süreçlerinde adil bir mal paylaşımını sağlamayı güçleştiren temel unsurlardır. Ancak, doğru hukuki stratejiler ve adli bilişim araçlarının etkin kullanımıyla bu zorlukların üstesinden gelmek mümkündür.
Boşanmada Kripto Paralar Nasıl Paylaşılır?
Öncelikle net olarak belirtmek gerekir ki kripto paralar, evlilik birliği içerisinde edinilmiş malvarlığı değeri olarak kabul edilir. Yani eşlerin evlilik süresince kazandıkları gelirlerle satın alınan Bitcoin, Ethereum gibi kripto varlıklar da tıpkı banka mevduatı ya da gayrimenkul gibi değerlendirilecektir. Türk Medeni Kanunu’na göre yasal mal rejimi olan “edinilmiş mallara katılma rejimi” uyarınca, evlilik süresince emek harcanarak elde edilen gelirlerle alınan tüm malvarlığı değerleri boşanma halinde paylaşıma tabidir.
Bu kapsamda evlilik birliği içinde kazanılan gelirlerle alınmış kripto varlıkların da boşanma sonrası mal paylaşımında dikkate alınacağı konusunda hukuken bir tereddüt bulunmamaktadır. Başka bir deyişle, eğer eşlerden biri evlilik sırasında maaşından artırdığı parayla kripto para yatırımı yaptıysa, bu varlıklar boşanma halinde diğer eşin de hak talep edebileceği edinilmiş mal grubuna girer. Bununla birlikte Türk Medeni Kanunu’nun 199. maddesinde düzenlenen edinilmiş mallara dâhillik kriteri, kripto paralar için yeni yorumlar gerektirmektedir. Kripto varlıkların, Sermaye Piyasası Kanununda Gayri Maddi Varlık olarak sınıflandırılmış olmasına rağmen öğretide halen, taşınır mal mı, alacak hakkı mı yoksa sui generis (kendine has) bir varlık kategorisi mi olduğu tartışması devam etmektedir.
Bu bölümü kısaca özetlememiz gerekirse,
Türk Medeni Kanunu’nda (TMK) dört ana mal rejimi bulunmaktadır: Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi (yasal rejim), Mal Ayrılığı Rejimi, Paylaşmalı Mal Ayrılığı Rejimi ve Mal Ortaklığı Rejimi. Eşler farklı bir rejim seçmedikçe, 1 Ocak 2002’den itibaren kurulan evliliklerde yasal rejim olan Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi geçerlidir.
Kripto Varlıkların Ortak (Edinilmiş) ya da Kişisel Mal Olarak Sınıflandırılması
- Evlilik içinde edinilen kripto varlıklar, kural olarak “edinilmiş mal” sayılır ve tasfiyede dikkate alınır.
- Evlilik öncesi alınmış, hibe veya miras yoluyla edinilmiş olanlar, “kişisel mal” olarak kabul edilir ve paylaşılmaz
Ancak kripto paraların niteliği gereği mal paylaşımında en büyük sorun, bu varlıkların tespit edilmesi ve ispatlanması noktasında ortaya çıkmaktadır. Birazdan detaylı değineceğimiz üzere, dijital cüzdanlarda tutulan kripto paraların varlığını ortaya koymak klasik banka hesaplarına kıyasla çok daha zordur. Fakat ilke olarak bilinmelidir ki bulunabildiği ve ispat edilebildiği takdirde, kripto para yatırımları da mal rejiminin tasfiyesi kapsamında değere katılarak paylaştırılacaktır.
Anlattıklarımızı Daha Anlaşılır Hale Getirmek İçin Ayrıca Aşağıda Tablo Haline Getirdik:
| Mal Rejimi Türü | Kripto Varlıkların Durumu | Açıklamalarımız |
| Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi (Yasal Rejim) | Evlilik süresince edinilen kripto varlıklar “edinilmiş mal” kabul edilir ve “artık değer” üzerinden eşit paylaşılır. Evlilik öncesi veya miras/bağış yoluyla edinilenler “kişisel mal”dır ve paylaşılmaz. | Türk Medeni Kanunu’nun 202-241. maddeleri arasında düzenlenmiştir. Eşlerin emek karşılığı elde ettikleri kazançlar ve evlilik birliği içinde edinilen tüm malvarlıkları bu kapsama girer. Kripto varlıklar da bir malvarlığı değeri olarak bu rejimin konusu olabilir. |
| Mal Ayrılığı Rejimi | Her eşin kripto varlığı kendisine aittir ve boşanmada paylaşıma konu olmaz. | Eşlerin malvarlıkları tamamen bağımsızdır. Her eş kendi kazancını ve mülkünü yönetir. Bu rejimde, kripto varlıklar kimin adına kayıtlı veya kim tarafından edinilmişse ona ait kalır. |
| Paylaşmalı Mal Ayrılığı Rejimi | Her eşin kendi kripto varlığı kendisine aittir, ancak belirli durumlarda (örn. ortak kullanılan mallar) paylaşım söz konusu olabilir. | Mal ayrılığına benzer, ancak belirli malların (genellikle aile konutu ve ev eşyaları gibi ortak kullanılanlar) tasfiyesinde paylaşım öngörür. Kripto varlıkların bu rejime özgü bir paylaşımı, kanunda açıkça belirtilmemişse, mal ayrılığına benzer şekilde değerlendirilir. |
| Mal Ortaklığı Rejimi | Eşlerin tüm kripto varlıkları (kişisel kullanım eşyaları hariç) ortak kabul edilir ve boşanmada eşit paylaşılır. | Eşlerin tüm malvarlıkları (kişisel kullanım eşyaları hariç) ortak kabul edilir. Kripto varlıklar da bu ortaklığa dahil olur ve boşanma veya ölüm durumunda eşit olarak paylaşılır. |
Tespit ve Beyan Yükümlülüğü
Türk Medeni Kanunu uyarınca, tarafların tüm mal varlıklarını (gizli dahi olsa) beyanı zorunlu. Kripto varlıklar da bu kapsamda açıkça bildirilmek zorunda. Dijital varlıkların takibi klasik varlıklara göre daha karmaşık olabildiğinden, mahkemeler ve uzmanlar blokzincir analizi, dijital cüzdan incelemesi gibi teknik yöntemlerden faydalanmalıdır. Bu kapsamda pek çok boşanma davasında kripto varlıklarını saklayan eşin varlıklarının teknik takibi tespiti ve mahkeme önüne sunulması konusunda hem teknik hem de hukuki destek sağladık. Bu konuda blockchain analitik araçları ve teknik-sektörel uzmanlık önem taşıyor.
Değerleme ve Bölüşüm Yöntemleri
Kriptonun değeri, piyasadaki dalgalanma nedeniyle anlık olarak değişebildiğinden, değerleme için belirli bir günün (genellikle davanın açıldığı veya karar gününün) fiyatı esas alınır. Paylaşım çeşitli şekillerde mümkün:
- Doğrudan kripto varlık transferi (cüzdanlar arası aktarım)
- Kriptonun paraya çevrilerek nakit olarak bölüşülmesi
- Kripto varlık değerine karşılık başka mal verilmesi (off-set yöntemi)
Türk Hukukunda Kripto Varlıkların Yasal Statüsü ve Mal Rejimi
Türkiye’de kripto varlıkların hukuki statüsü, uzun süre belirsizliğini korumuş olsa da Temmuz 2024’te yürürlüğe giren yeni düzenlemelerle bu alanda önemli bir netlik sağlanmıştır. Kripto varlıklar artık Türk hukukunda resmi olarak tanınmakta ve kapsamlı bir yasal çerçeveye kavuşturulmaktadır.
Türkiye’de kripto varlıklar, “dağıtık defter teknolojisi veya benzeri bir teknoloji kullanılarak sanal ortamda oluşturulan, dijital ağlar üzerinden dağıtımı yapılan; itibari para, kaydi para, elektronik para, ödeme aracı veya menkul kıymet olarak nitelendirilmeyen gayri maddi varlıklar” olarak tanımlanmıştır. Bu tanım, kripto varlıkların hukuki olarak para veya ödeme aracı değil, dijital varlık sınıfında değerlendirildiğini açıkça ortaya koymaktadır.
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından 2021’de yayımlanan ve 30 Nisan 2021’de yürürlüğe giren yönetmelik, kripto varlıkların ödeme aracı olarak kullanılmasını yasaklamıştır, ancak bu durum onların mal varlığı kapsamında değerlendirilmesine engel teşkil etmemektedir.
Bununla çerçevede kripto varlıklar somut bir fiziksel varlık (eşya) olmadıkları için klasik eşya tanımına da uymasa da ekonomik değere sahip oldukları açıktır. Mevcut hukuk kuralları çerçevesinde, para veya menkul kıymet sayılmayan kripto paralar sözleşmelerde edim olarak kararlaştırılabilen, mirasla intikal edebilen ve borç için haczedilebilen birer dijital malvarlığı unsuru olarak görülmektedir. Nitekim İcra İflas Kanunu’nda sayılan haczedilemeyecek mallar arasında kripto paralar yer almadığından, borçlunun kripto varlıklarına da gerektiğinde haciz konulması mümkündür. Aynı şekilde, kripto paralar miras bırakanın dijital mirası olarak da kabul edilmekte ve ekonomik değer taşıdıkları için miras yoluyla aktarılabilmektedir.
Özetlemek gerekirse;
Türk hukukunda kripto varlıklar yasal düzenlemelerle tanımlanmıştır ve uygulamada kripto paralar değer taşıyan bir malvarlığı olarak görülür. Boşanmada da eğer eşlerin ortak yaşamı süresince edinilmişlerse, tıpkı diğer maddi varlıklar gibi paylaşım hesabına dahil edilirler. Yasal literatürde oluşan mevcut boşluklar da gelecekte dolduruldukça bu konudaki belirsizlikler azalacaktır. Ancak mevcut durumda zaten pek çok hukuki uyuşmazlık ve davada hem hukuki hem de teknik anlamda uygun çözümler ve emsal mahkeme kararları elde etmekteyiz.
Boşanmalarda Yeni Bir Risk, Kripto Paraların Gizlenmesi
Kripto paraların en dikkat çekici özelliklerinden biri merkezi bir kayıt sistemine bağlı olmamaları ve kullanıcılarına anonimlik sağlamalarıdır. Bu durum, boşanma sürecinde kötü niyetli bazı eşlerin kripto paraları mal kaçırma aracı olarak kullanması riskini doğuruyor. Örneğin boşanma arifesinde, eşinden mal kaçırmak isteyen bir kişi sahip olduğu para, altın veya menkul değerleri satarak kripto paraya çevirebilir. Böylece varlıklarını dijital cüzdanlara “saklayarak” resmi mal paylaşımı sürecinde daha az mal varlığına sahipmiş gibi görünebilir. Gerçekten de boşanma halinde eşinden mal kaçırmanın yeni bir yolu olarak kripto paraların kullanıldığı görülmeye başlanmıştır.
Bu durum sadece Türkiye’ye özgü bir sorun değil. Dünyada da boşanma davalarında kripto para üzerinden malvarlığı gizleme vakaları yaşanıyor. Örneğin İngiltere’de 2018 yılında meydana gelen bir boşanma davası geniş yankı uyandırmıştı. Bu olayda koca, sahip olduğu tüm malvarlığını boşanma sürecinde Bitcoin ve benzeri kripto paralara yatırmış, eşi durumun farkına varıp itiraz ettiğinde mahkeme kripto paraların resmi bir para birimi olmaması nedeniyle herhangi bir el koyma yapamamıştı. Yani kadının haklı itirazına rağmen, yasal boşluk nedeniyle dijital cüzdandaki varlıklar paylaşıma dahil edilememiş ve önemli bir hak kaybı yaşanmıştı. Uzmanlar, benzer bir hukuki boşluğun Türkiye’de de mağduriyetler yaratabileceğine dikkat çekerek gerekli yasal düzenlemelerin yapılması çağrısında bulunuyor.
Türkiye’de güncel durumda her ne kadar mahkemeler kripto paraların paylaşılabilir mal olduğuna hükmetse de esas sorun bu varlıkların var olup olmadığının ispatlanması aşamasında düğümleniyor. Dijital varlıklar, fiziksel olarak ele geçirilebilen ya da klasik finans kurumlarında tutulan varlıklar değil. Kripto para yatırımları genellikle özel şifrelerle korunan dijital cüzdanlarda saklanıyor ve blokzincir üzerinde yapılan işlemler büyük ölçüde anonim kalıyor. Bu da boşanma davalarında karşı tarafın kripto parası olduğunu ispat etmeyi son derece zorlaştıran “aşılması zor bir engel” olarak karşımıza çıkıyor. Eşinizin bir kripto cüzdanı olup olmadığını, varsa içinde ne kadar değer bulunduğunu bilmediğiniz sürece, onun blokzincir üzerindeki işlemlerini kişi bazında takip etmek mümkün değil. Dolayısıyla ispat yükü açısından bakıldığında, kripto paralar klasik banka hesaplarına göre çok daha “gizlenebilir” bir profile sahip.
Uygulamada karşılaşılan bir senaryo da şu: Eşlerden biri evlilik boyunca belli bir miktar kripto para yatırımı yaptığını diğer eşe söylemiş olsa bile, boşanmaya gelindiğinde çoğu zaman bu yatırımların varlığı tam olarak kanıtlanamadığı için paylaşıma dahil edilemiyor. Örneğin eşiniz “bir miktar Bitcoin aldım” demiş ama elinizde resmi kayıt yoksa, boşanmada bunu dile getirseniz bile ispatı güç olabiliyor. Sonuçta kripto varlıklar ispatlanamadığı takdirde mal paylaşımına girmiyor ve bu da diğer eş açısından hak kaybına yol açıyor. Ne yazık ki bu durum pratikte sıkça görülmeye başlandı. Özellikle teknolojiye yatkın, kripto piyasalarını bilen kişilerin bu anonimlik avantajını suistimal ederek eşinden mal kaçırmaya çalıştığı örneklerle karşılaşılıyor. Bu nedenle boşanma sürecinde kripto paralar, finansal şeffaflık açısından yeni bir meydan okuma olarak ortaya çıkıyor.
Boşanma Davasında Kripto Varlıkların Tespiti Nasıl Yapılır?
Eşlerden birinin kripto para yatırımı olduğunu biliyor veya bundan şüpheleniyorsanız, boşanma davasında bu varlıkların ortaya çıkarılması için proaktif davranmanız gerekiyor. Hukuki süreçte kripto varlıkların tespiti, geleneksel malvarlığı unsurlarının tespitinden daha karmaşık olsa da imkansız değildir. Öncelikle izlenebilecek bazı yöntemler ve stratejiler vardır:
- Banka Kayıtlarını İnceleme: Kripto para genellikle bir kripto borsası aracılığıyla alınıp satılıyorsa, bu borsaya para aktarımı mutlaka bir banka hesabı veya kredi kartı üzerinden yapılmıştır. Bu nedenle şüpheli eşe ait tüm banka hesap dökümlerinin ve kredi kartı ekstrelerinin mahkemeden talep edilmesi kritik bir adımdır. Banka kayıtları incelendiğinde, herhangi bir kripto para borsasına para transferi yapılıp yapılmadığı ortaya çıkabilir. Örneğin hesap dökümünde BtcTurk, Binance, Paribu gibi borsa isimleri veya belirli IBAN hareketleri görülebilir. Bu tür transferlerin hangi tarihte, hangi miktarda ve nereye yapıldığının tespiti, dijital varlıkların izini sürmek için önemli bir başlangıç noktası olacaktır.
- Kripto Borsalarından Bilgi Talebi: Eşiniz kripto varlıklarını yerli ya da yabancı bir kripto para borsasında tutuyorsa, bu borsada kendi adına açılmış hesabı ve buradaki varlık bakiyelerini mahkeme yolu ile öğrenme imkanınız vardır. Mahkeme, ilgili borsaya yazı yazarak eşiniz adına kayıtlı hesapların dökümünü talep edebilir. Özellikle Türkiye’de faaliyet gösteren lisanslı kripto platformları, mahkeme kararına istinaden kullanıcı hesap bilgilerini sağlamakla yükümlüdür. Eğer para aktarımı yurt dışındaki bir borsaya yapılmışsa dahi, banka kayıtlarından hangi borsaya transfer gittiği tespit edilip ilgili borsadan bilgi istenebilir. Bu süreç, yurt dışı borsalarda daha zahmetli olsa da uluslararası işbirliği mekanizmalarıyla mümkün olabilmektedir.
- Dijital Deliller ve Cihaz İncelemeleri: Kripto varlıklar tamamen dijital ortamda tutulduğu için geride bazı dijital izler bırakabilir. Eğer mümkünse ve yasal sınırlar içinde kalmak koşuluyla, ortak kullanılan bilgisayar, tablet gibi cihazlardaki tarama geçmişi, kripto cüzdan uygulamaları, borsa giriş kayıtları gibi veriler incelenebilir. Örneğin ailece kullanılan bir ev bilgisayarında kripto borsa sitelerine giriş yapıldığına dair izler, ya da eşinizin telefonunda yüklü bir kripto cüzdan uygulaması, varlıkların mevcudiyetine işaret edebilir. Burada dikkat edilmesi gereken, kişisel verilere ve mahremiyete saygı çerçevesinde, yalnızca ortak kullanılan cihazlardan edinilen verilerin kullanılmasıdır. Eşinizin özel şifrelerini izinsiz kırmaya çalışmak ya da kişisel cihazlarını karıştırmak, yasal olarak sorun yaratabilir. Bu nedenle dijital keşif adımlarını atarken avukatınızın yönlendirmesiyle, hukuka uygun delil elde etmeye özen gösterin.
- Finansal Analiz ve Uzman Desteği: Bazı durumlarda, özellikle büyük miktarda kripto varlığın söz konusu olabileceği zenginlik seviyesinde, adli bilişim uzmanları veya mali danışmanlar devreye sokulabilir. Deneyimli bir finansal denetçi, eşinizin beyan ettiği malvarlığı ile yaşam standardı arasında bariz bir tutarsızlık görürse, aradaki farkın kripto gibi gizli yatırımlarda olabileceğini öngörebilir. Bu durumda uzmanlar tarafından yapılan adli muhasebe incelemeleri ile para hareketleri takip edilerek kayıp parçalar bulunmaya çalışılır. Eğer şüphe güçlü ise, mahkeme sürecinde daha kapsamlı keşif talepleri yapılarak eşinizin bilgisayarının hard diskinin incelenmesi, harcama alışkanlıklarının mercek altına alınması gibi adımlar da gündeme gelebilir. Tabii ki böyle detaylı bir inceleme, ancak kayda değer büyüklükte kripto varlıklarının gizlenmesi söz konusuysa ve elde başka türlü delil yoksa tercih edilecek bir yoldur; zira bu tür uzmanlık hizmetleri oldukça maliyetli olabilir.
- İhtiyati Tedbir ve Bloke Koyma: Diyelim ki eşinizin belirli bir kripto borsa hesabında ciddi miktarda varlığı olduğunu tespit ettiniz; bu durumda dava sürecinde bu varlıkların kaçırılmasını önlemek için mahkemeden ihtiyati tedbir talep edebilirsiniz. İhtiyati tedbir kararı alındığında, ilgili borsaya bildirim yapılarak o hesaptaki kripto varlıkların eşiniz tarafından dava sonuna kadar çekilmesi veya başka yere transferi engellenebilir. Bu, tıpkı bir bankadaki paraya tedbir koydurmak gibi düşünülebilir. Ancak kripto paranın doğası gereği farklı cüzdanlara anında transfer edilebilmesi, pratikte tedbir uygulamasını zorlaştırabilir. Yine de mahkeme kararı ile yerli borsalardaki hesaplara bloke konulması, bilinen varlıkların buharlaşmasını önlemek adına önemli bir adımdır. Henüz bu alanda yargı uygulaması çok yeni olduğundan, tedbir kararlarının etkinliği zamanla netleşecektir.
Yukarıdaki adımların atılabilmesi için, öncelikle boşanma sürecinde kripto paralarla ilgili talebinizi ve şüphenizi davanın en başında dile getirmiş olmanız gerekir. Eğer eşinizin kripto yatırımları olabileceğini düşünüyorsanız, avukatınız aracılığıyla mahkemeye bunu bildirip gerekli banka kayıtlarının celbini, borsa yazışmalarını vs. talep etmelisiniz. Aksi halde dava sonuçlanıp mal paylaşımı tamamlandıktan sonra ortaya çıkan gizli kripto varlıklar için sonradan hak iddia etmek oldukça güç olacaktır. Nitekim “mal rejiminin tasfiyesi” davası görülürken, talepte bulunan eşin hak kaybına uğramaması için tüm delillerin kapsamlı şekilde toplanması büyük önem taşır.
Bir diğer deyişle, şüpheleniyorsanız geç kalmayın. Kripto varlıkların izini sürmek zaman alabilir; bankalardan yanıt gelmesi, borsa kayıtlarının toplanması süreç gerektirir. Bu yüzden boşanma davası açılır açılmaz finansal keşif sürecini başlatmak, haklarınızın korunması açısından en doğrusudur.
Kripto Para Yatırımı Boşanmada Kusur Sayılır mı?
Kripto paraların boşanma davalarındaki etkisi yalnızca mal paylaşımı boyutunda değil, boşanmanın kusur değerlendirmesi boyutunda da gündeme gelebiliyor. Özellikle ülkemizde aile yapısında finansal konuların şeffaflığı önemsendiğinden, bazen eşinden habersiz büyük meblağlarda kripto para yatırımı yapan kişilere karşı diğer eş güvensizlik duyabiliyor. Hatta bazı boşanma davalarında, eşinin bilgisiz ve izinsiz şekilde kripto paraya yatırım yapması, davada “kusurlu davranış” olarak ileri sürüldü. Peki mahkemeler kripto yatırımını evlilik birliğini sarsan kusurlu bir hareket olarak görüyor mu?
Bu soruya yakın zamanda Yargıtay’ın verdiği emsal niteliğinde bir kararla cevap verildi. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 2025 yılında aldığı bir kararda, eşlerden birinin diğerinden habersiz kendi kazancıyla kripto para alıp satmasının tek başına boşanma için kusur teşkil etmeyeceğine hükmetti. Davaya konu olayda, koca kendi gelirinden bir kısmını kripto paraya yatırmış ve eşi bunu kusur nedeni olarak mahkemeye taşımıştı. İlk derece mahkemesi ve istinaf, bu iddiayı yerinde bulmadı; son olarak Yargıtay da günümüz ekonomik koşullarında kripto paraya yatırım yapmanın meşru bir finansal tercih olduğunu vurgulayarak bunun evlilik birliğini zedeleyen bir davranış sayılamayacağını belirtti. Kararda, artık kripto paraların yaygın bir yatırım aracı haline geldiği, kişinin kendi kazancıyla bu tür yatırım yapmasının tek başına aile bütünlüğünü sarsıcı bir kusur olarak değerlendirilemeyeceği ifade edildi.
Ancak Yargıtay kararında da vurgulandığı üzere, bu durum kripto para yatırımlarının hiçbir zaman sorun yaratmayacağı anlamına gelmiyor. Kararı değerlendirdiğimizde, aile bütçesini ciddi boyutta sarsacak, ortak ekonomik istikrarı riske atacak büyüklükteki yatırımların tabii ki boşanma davalarında farklı değerlendirilebileceğini düşünüyoruz. Yani eğer eşiniz aile birliğinin gereklerini hiçe sayarak, evin geçimine harcanması gereken parayı alıp büyük riskle kripto piyasasına sürmüş ve ailenin ekonomik güvenliğini tehlikeye atmışsa, bu spesifik durum boşanmada kusur olarak görülebilir. Fakat normal şartlar altında, eşinize danışmadan kendi birikiminizle kripto paraya yatırım yapmış olmanız tek başına sizi “kusurlu” yapmaz. Bu Yargıtay kararı, kripto yatırımlarının modern finansal kararlar olduğunu hukuki zeminde de kabul ederek önemli bir içtihat oluşturmuştur.
Kripto para kayıplarının ekonomik şiddet olarak kabulü ihtimali: Bir aile mahkemesi, eşinin kolundaki bilezikleri zorla alarak kripto para borsasında kaybeden kocayı kusurlu bulmuştur. Bu karar, kripto para yatırımlarının esasen bir yatırım amacı taşısa da aile hukukundan doğan yükümlülükleri ihlal etmesi durumunda (örneğin, kumar bağımlılığına dönüşmesi, savurganlık, malvarlığını kötü yönetme veya aile birliğini temelden sarsacak şekilde kayıplara yol açması) ekonomik şiddet olarak kabul edilebileceğini ve boşanma sebebi teşkil edebileceğini göstermektedir. Bu tür durumlarda, bağımlı eşin kısıtlanması dahi talep edilebilir. Bu, mahkemelerin, kripto varlık işlemlerinin sadece teknik veya finansal boyutunu değil, aynı zamanda bu işlemlerin evlilik birliği üzerindeki sosyal ve ekonomik etkilerini de değerlendirdiğini ortaya koymaktadır.
Özetle, kripto paraya yatırım yapmak boşanma davasında zinaya, aile içi şiddete, kötü muameleye benzer bir kusur hali değildir. Tabii ki her somut olayın koşulları ayrı değerlendirilir; yatırılan meblağlar, bunun aileye yansıması gibi etkenler göz önüne alınır. Fakat sırf kripto piyasasına girdi diye bir eşe kusur atfedilemeyeceği yüksek mahkeme kararıyla da ortaya konmuş durumdadır. Bu da kripto yatırımcısı eşler açısından önemli bir hukukî güvencedir.
Sık Karşılaşılan Sorunlar ve Çözüm Yolları
Bu alanda sık karşılaşılan sorunlar ve çözümleri hakkında sizin için derleme yaptık.
Gizleme ve Takip Zorluğu
Kripto varlıkların izlenmesi geleneksel varlıklara göre daha zor, çünkü sahiplik adres tabanlı ve çoğunlukla anonimdir. Bazı eşler varlığını saklamaya çalışabilir, ancak blok zincir analiz araçları ve dijital adli tıp uzmanlığı sayesinde bu varlıklara ulaşmak mümkündür. Türk hukukunda mal varlığını gizlemenin hem mali yaptırımı hem de cezai sonucu vardır.
Medeni Kanun’un 196. maddesi uyarınca eşlerin birbirlerine karşı mali durumlarını açıklama yükümlülüğü, kripto varlıklar için de geçerlidir. Ancak bu varlıkların dijital doğası, ibraz yükümlülüğünün yerine getirilmesinde yeni sorunlar yaratmaktadır.
Kripto para borsalarından alınan hesap özetleri, işlem geçmişleri ve cüzdan adresleri gibi belgeler, mal varlığının tespitinde temel delil niteliği taşımaktadır. Bu belgelerin güvenilirliğinin teyidi ve teknik analizi, uzman incelemesi gerektiren konular arasındadır.
Değer Dalgalanması Riski
Kripto piyasası volatil olduğundan, bölüşümde adalet sağlanması için mahkemeler ve uzmanlar güncel piyasa değeri esas alıyor ve mümkün olduğunca kısa sürede paylaşım yapılmasına özen gösteriyor.
Kripto Paralar ve Boşanma Hukukuna ilişkin Sıkça Sorulan Sorular ve Kısa Cevaplar:
Boşanma davasında kripto paralar mal paylaşımına dahil edilir mi?
Evet, evlilik süresince edinilen kripto varlıklar da diğer mal varlıkları gibi paylaşım konusu olabilir. Ancak burada önemli olan, kripto varlıkların tespiti ve hukuki nitelendirmesinin doğru yapılmasıdır. Uygulamada bu konunun teknik ve hukuki boyutu detaylı değerlendirme gerektirir.
Eşim kripto para varlığını gizlerse ne yapabilirim?
Bu durumda, profesyonel destekle hareket etmek çok önemlidir. Gizlenen kripto varlıkların tespiti mümkündür ancak teknik bilgi, delil stratejisi ve hukuki süreç doğru yönetilmelidir. Bu konuda tecrübeli uzmanlardan destek almak, zaman kaybetmeden sonuç almanızı sağlar.
Kripto paraların izini sürmek mümkün mü?
Evet mümkündür. Blokzincir teknolojisi sayesinde işlem geçmişi şeffaftır. Ancak hangi cüzdanın kime ait olduğu gibi konular, teknik uzmanlık gerektirir. Bu noktada hem bilişim hem de hukuk bilgisinin bir arada kullanılması gerekir. Bu nedenle, bu alanda uzman desteğiyle ilerlemek faydalı olur.
Kripto cüzdanların tespiti nasıl yapılır?
Cüzdan tespiti çoğu zaman teknik inceleme ve mahkeme destekli delil sunumlarıyla mümkündür. Bu alanda deneyimli bir hukuk ekibi ile çalışmak, elinizdeki bilgilerin nasıl kullanılacağı ve hangi adımların atılacağı konusunda sizi doğru yönlendirir. Bunun için adli merciiler vasıtasıyla ilgili kurum ve şirketlere müzekkere yazdırılarak kripto varlığa sahip olan eşin varlıklarının ve bakiyelerinin, işlem geçmişinin tespiti de sağlanmalıdır.
Kripto paralar hangi mal rejimine göre paylaşılır?
Türkiye’de edinilmiş mallara katılma rejimi geçerlidir. Kripto paralar da bu rejim kapsamında değerlendirilebilir.
Boşanmadan önce alınmış kripto paralar paylaşılır mı?
Eğer evlilik öncesinde alınmışsa ve kişisel mal olarak değerlendirilirse paylaşılmaz; aksi durumda paylaşım konusu olabilir.
Kripto para kazançları da mal rejimine dahil mi?
Evet, evlilik süresince elde edilen yatırım gelirleri genellikle mal rejimi kapsamına girer. Ancak hangi kazançların hangi kaynağa dayandığı ve paylaşımın nasıl yapılacağı gibi noktalar teknik konulardır. Bunların dikkatli bir şekilde ele alınması gerekir.
Yurt dışı borsalardaki kripto paralar da dikkate alınır mı?
Evet, yurt dışı borsalardaki varlıklar da mal rejimi kapsamına girebilir. Ancak bu varlıkların tespiti ve hukuki sürece dahil edilmesi ayrı bir uzmanlık alanıdır. Yurt dışı borsalarla ilgili işlemlerde pek çok kez global borsalardan üzerine kripto varlıkları bulunan eşe ilişkin tespitler sağladık ve eşit bir mal paylaşımının sağlanmasına yön verdik. Burada önemli olan mahkemelerde hakimlere bu tür yolların nasıl ve hangi prosedürlerle işletileceğini göstermek ve gerekli gayretin sağlanması konusunda ısrarcı olmaktır.
Kripto paraların değeri nasıl hesaplanır?
Kripto varlıkların değeri, genellikle dava tarihi veya paylaşım anındaki piyasa değerine göre belirlenir. Ancak doğru tarih ve değerleme yöntemi konusunda yanlışlar ciddi hak kayıplarına yol açabilir. Bu nedenle değer tespiti mutlaka uzman veya bilirkişi gözetiminde yapılmalıdır.
Kripto para yatırımları saklanırsa cezası olur mu?
Mal kaçırma veya gizleme eylemleri kötü niyetli sayılır; mahkeme cezai müeyyide uygulayabilir ve diğer eş lehine paylaşım kararı verebilir.
Pratikte Neler Yapılmalı? Uzman Bakış ve Stratejiler
- Boşanma sürecinden önce tüm finansal varlıkların dijital dahil envanterini çıkarın.
- Kripto varlıkların cüzdan adresleri, borsadaki geçmiş işlemleri dikkatle incelenmeli.
- Profesyonel, blokzincir geçmişi analiz edebilen bir danışman/uzman avukat ile çalışmak önemli avantaj sağlar.
- Varlıkların değerlemesinde daha önce karşılaşılan hızlı fiyat değişimleri dikkate alınmalı, taraflar arasında adil ve akıllı paylaşım formülleri sunulmalı.
- Türkiye ve dünya örnekleri düzenli takip edilmeli; mevzuat hızlı değişebildiğinden güncel bilgiye sahip olunmalıdır.
Görüldüğü üzere boşanma davalarında eşlerden birinin malvarlığını tam olarak tespit edebilmek için yalnızca boşanma hukukunu bilen bir boşanma avukatı değil aynı zamanda kripto varlık teknik ve hukuki uzmanlık konusunda da tecrübeli uzman avukatla çalışmak önem arz etmektedir.
İhtiyati tedbir ve haciz imkanları: Kripto varlıkların gizlenmesini önlemek veya haksız elden çıkarmaları durdurmak amacıyla mahkemelerden ihtiyati tedbir kararları talep edilebilir. Ayrıca, borçlunun bir aracı firmadaki kripto para alacağına İcra ve İflas Kanunu’nun 89/1. maddesi uyarınca haciz konulması mümkündür. Bu çerçeveden kripto varlıkların da yer aldığı pek çok boşanma davasında malvarlığını gizleyen eşin kripto varlıklarını tespit ederek bu varlıkların üzerine haciz konulması ve sonucunda eşler arası adil bir paylaşım yapılmasını sağladık.
Kripto Varlık Hukuku Alanında Uzmanlaşmış bir Avukatlık Bürosu Olarak Tavsiyelerimiz
Kripto varlıklar ile boşanma hukuku kesişiminde henüz tam oturmamış, gelişmeye açık bir alan bulunuyor. Hem yasal boşluklar hem de teknik zorluklar, bu konuda deneyimli hukukçuların titiz yaklaşımını gerektiriyor. Konuyu toparlarken, bu alanda pek çok davaya bakan uzman ekibimizin önerdiği birkaç temel prensibi ve son tahlilde dikkat edilmesi gereken noktaları şöyle sıralayabiliriz:
- Şeffaflık ve İyi Niyet: Eşler arasında finansal konularda şeffaf olmak her zaman en sağlıklı yol. Eğer kripto para yatırımlarınız varsa, bunları saklamak yerine eşinizle paylaşmanız, ileride doğabilecek güven problemlerini önler. Boşanma gibi bir durum gündeme gelirse, dürüst davranarak bu varlıkları beyan etmek hem yasal bir yükümlülük hem de vicdani bir sorumluluktur. Unutmayın, mahkeme önünde malvarlığını gizlemek hukuken hileli davranış olarak değerlendirilebilir ve ortaya çıkarsa aleyhinize sonuçlar doğurabilir (örneğin ek tazminat sorumluluğu veya yargılama giderlerini ödeme gibi).
- Delil Toplama ve Kayıt Tutma: Kripto yatırımı yapan taraf sizseniz, işlemlerinizin kayıtlarını (banka dekontları, borsa hesap dökümleri vs.) saklamanız kendi açınızdan da faydalı olabilir. Zira boşanma anında bu kayıtlar, söz konusu varlığın ne kadarlık kısmının evlilik içinde edinildiğini ispat etmenize yarar. Öte yandan karşı tarafın kripto varlığı olduğunu düşünen eşler için de kritik olan, mümkün olan tüm yazılı delilleri toplamalarıdır. Eşinizin finansal evraklarını, ortak vergi beyannamelerinizi, kredi başvurularını gözden geçirin. Bazen bir kredi başvurusunda veya gelir beyanında, kişinin kripto varlıklarından bahsettiği görülebilir. Yine internet bankacılığı ekstrenizde alışılmadık alacak/borç hareketleri yakalarsanız bunları not edin. Bu tür bulgular, avukatınızın mahkemeden ek kayıt talep etmesine temel oluşturacaktır.
- Profesyonel Destek Alın: Kripto teknolojisi ve boşanma hukuku her ikisi de kendi içinde karmaşık alanlar. Bu ikisinin birleşiminde ortaya çıkan sorunları çözmek için hem aile hukuku hem de finans/teknoloji konularına hakim bir avukatla çalışmak en doğru yaklaşım olacaktır. Deneyimli bir boşanma avukatı, kripto varlıkların tespiti ve paylaşımı konusunda hangi yollara başvurulacağını bilecek, gerekli tedbirleri zamanında alacaktır. Gerekirse adli bilişim uzmanlarıyla veya finansal analiz uzmanlarıyla iş birliği yaparak hakkınız olan payın ortaya çıkarılması sağlanabilir. Bu alanda yeni gelişmeleri takip eden bir hukukçu, sürekli değişen kripto piyasalarına ilişkin güncel bilgiye de sahip olacağı için, örneğin bir kripto varlığın o tarihteki değerlemesinin nasıl yapılacağı gibi teknik konularda da yol gösterici olacaktır.
- Yasal Gelişmeleri Takip Edin: Kripto varlıklarla ilgili yasal mevzuat, tüm dünyada olduğu gibi Türkiye’de de hızla gelişiyor. Kripto varlıklar alanında sadece ülkemizdeki değil Dünyadaki diğer tüm yasal gelişmeleri de sizlerin bilgisine düzenli olarak sunmaktayız. Bugün eksik olan düzenlemeler yarın çıkabilir, mahkemelerin yaklaşımları yeni emsal kararlarla değişebilir. Örneğin ileride kripto paralara ilişkin bir beyan zorunluluğu, bir merkezi kayıt sistemi ya da mahkemelere özel yetkiler getiren kanunlar yürürlüğe konabilir. Nitekim hukuk dünyasında genel beklenti, teknolojik değişimlere ayak uyduracak kapsamlı yasal düzenlemelerin ve yargı içtihatlarının yakında oluşacağı yönündedir. Bu nedenle kripto yatırımı olan bireyler, boşanma ve aile hukuku konusunda haberleri, yeni yasaları takip etmeli; gerektiğinde hukuki pozisyonlarını güncellemeyi bilmelidir.
Sonuç olarak, kripto varlıklar boşanma hukuku açısından artık göz ardı edilemeyecek kadar önemli hale gelmiştir. Dijital çağa uyum sağlayan hukuk sistemimiz, mevcut kanunların ruhuna uygun şekilde kripto paraları da ortak malvarlığı kavramına dahil etmeye başlamıştır. Kripto paraların izinin sürülmesi ve adil paylaşımının sağlanması, her ne kadar geleneksel varlıklara kıyasla daha zor olsa da imkansız değildir. Bu süreçte en büyük görev eşlerin dürüstlüğüne, avukatların uzmanlığına ve mahkemelerin yeni nesil finansal araçları doğru değerlendirebilmesine düşüyor.
Kripto para sahibi bir yatırımcı iseniz, eşinizle olası bir ayrılık durumunda bu varlıkların da masada olacağını aklınızda bulundurun. Eşinizin kripto yatırımı olduğunu düşünüyorsanız, yasal haklarınızı korumak için erkenden harekete geçin. Her iki halde de adaletin tam olarak tecelli etmesi, finansal yeniliklerle donatılmış günümüz dünyasında mümkündür. Yeter ki hukuk kurallarını teknolojinin gerisinde bırakmadan, uzmanlıkla ve iyi niyetle uygulayabilelim. Unutmayın, dijital cüzdanlar ne kadar şifreli olursa olsun, hak ve adalet arayışı karşısında tamamen görünmez değildir. Boşanma hukukunda uzman kişilerden alacağınız destekle, kripto varlıkların da adil paylaşımını sağlamak ve olası mağduriyetleri önlemek bugün mümkün hale gelmiştir.
Bu yeni dönemde hem kripto yatırımcılarının hem de eşlerinin haklarını koruyacak şekilde hukuk sisteminin gelişmeye devam edeceğini ve ileride daha net çerçevelerin çizileceğini umut ediyoruz. Kripto varlıklar ve boşanma hukuku konusu, teknolojinin hukuka meydan okuduğu bir alan olarak önümüzde duruyor. Bu meydan okumayı, bilgiyle ve hazırlıklı olarak karşılamak ise hem hukukçuların hem de bireylerin ortak sorumluluğu.
