Kripto Para Davalarında Görevli Mahkeme: Yatırımcı Tüketici Midir? (2025 BAM Kararı)

7518 Sayılı Kripto Yasası Öncesi ve Sonrası: Görev Çelişkisinin Anatomisi

7518 sayılı Kanun öncesinde Türkiye’de kripto varlıklara ilişkin spesifik bir yasal düzenleme bulunmuyordu. Bu yasal boşluk, kripto uyuşmazlıklarının mahkemeler arasında adeta pinpon topu gibi gidip gelmesine yol açıyordu.

Yasal Boşluğun Yarattığı Mahkeme Kaosunun Portresi

Kripto borsasına karşı dava açmak isteyen bireysel yatırımcı Tüketici Mahkemesi’ne gidiyordu; zira bir hizmetten yararlanan kişinin tüketici olduğu sezgisel görünüyordu. Mahkeme bu konuda görev kararı verebilir veya görevsizlik kararı ile dosyayı Asliye Hukuk Mahkemesi’ne gönderebiliyordu. Asliye Hukuk Mahkemesi zaman zaman Asliye Ticaret’e, Asliye Ticaret ise Asliye Hukuk’a görevsizlik kararı verebiliyordu. Bu döngü avukatlar için kabus, yatırımcılar için yıkım anlamına geliyordu; zira her görevsizlik kararı harcanan zaman, ödenen harç ve uzayan zamanaşımı demekti.

7518 Sayılı Kanun ile Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcılarının Sermaye Piyasası Şemsiyesine Girmesi

2024 yılında yürürlüğe giren 7518 sayılı Kanun, Sermaye Piyasası Kanunu’na (SPKn) kripto varlık düzenlemelerini ekledi. Bu eklemeyle kripto varlık hizmet sağlayıcıları (KVHS) artık Sermaye Piyasası Kurulu (SPK)‘nın lisans, denetim ve yaptırım yetkisi altına girdi. Kripto borsaları, saklama hizmeti sağlayıcıları ve işlem platformları artık birer sermaye piyasası kurumu statüsünde değerlendirilmektedir. Bu dönüşümün mahkeme görev meselesine etkisi doğrudan ve köktendir: SPK denetimine tabi kuruluşlarla yaşanan uyuşmazlıklar, sermaye piyasası işlemleri niteliği kazanmış ve dolayısıyla TTK md. 4 kapsamındaki mutlak ticari davalar arasına girmiştir.

İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi’nin 2025 Tarihli Kararının Detaylı Analizi

Kripto Yatırımcısı Neden Tüketici Değildir?

BAM kararının birinci ve en temel kırılımı tüketici statüsüne ilişkindir. 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun kapsamında tüketici şu biçimde tanımlanmıştır: ticari veya mesleki amaçları dışındaki amaçlarla hareket eden gerçek veya tüzel kişi. Bu tanımın kripto sektörüne uygulanması, son derece nettir.

Kripto varlık alım satımı, borsa işlemleri ve özellikle ön satış (ICO) katılımı; fiyat artışı beklentisiyle yapılan, kar amacı taşıyan finansal işlemlerdir. Yatırımcı bir tüketim malı veya hizmet satın almamaktadır; bir finansal ürün üzerinde yatırım yapmaktadır. Bu temel ayrım, tüketici hukukunun koruma şemsiyesini kripto işlemlerinden uzak tutmaktadır. BAM kararında açıkça vurgulanan “kar amacıyla hareket etme” tespiti, tüketici statüsünü devre dışı bırakan belirleyici unsurdur.

Aynı mantık daha önce hisse senedi ve yatırım fonu davalarında da uygulanmıştı: Yargıtay, hisse senedi yatırımcısını tüketici olarak kabul etmemiş ve bu tür uyuşmazlıkları ticari mahkemelere yönlendirmişti. 7518 sayılı Kanun sonrasında kripto işlemlerinin bu yatırım araçlarıyla aynı hukuki rejime girmesi, BAM kararının zeminine oturtulduğu temel kıyastır.

TTK 4/1-f Bağlamında Mutlak Ticari Dava

BAM kararı, kripto varlık hizmet sağlayıcılarının 7518 sayılı Kanun’la sermaye piyasası kuruluşu statüsüne girmesini TTK md. 4/1-f’deki “finansal hizmet kuruluşları” kategorisiyle buluşturmuştur. Bu buluşma son derece yerindedir: SPK lisanslı kripto borsaları artık mevzuat çerçevesinde finansal aracı kurum niteliği taşımaktadır. Finansal aracı kurumlarla yaşanan uyuşmazlıkların TTK md. 4 kapsamında ticari dava sayılması ise köklü bir içtihat geleneğine dayanmaktadır.

Kararın bu hukuki kurgusunu şöyle özetleyebilirim: kripto borsası bir sermaye piyasası kuruluşudur (7518 sonrası); sermaye piyasası kuruluşlarıyla yaşanan uyuşmazlıklar TTK md. 4/1-f kapsamındadır; TTK md. 4/1-f kapsamındaki davalar mutlak ticari davadır; mutlak ticari davalarda görevli mahkeme Asliye Ticaret Mahkemesi’dir. Bu dört basamaklı zincir, kararın hukuki mimarisini oluşturmaktadır.

Ön Satış (ICO) ve İzahname Uyuşmazlıkları: Kararın Kapsamı

İstanbul BAM kararının etki alanı salt borsa-kullanıcı uyuşmazlıklarıyla sınırlı değildir. Kripto ön satış (ICO) süreçleri, token dağıtım sözleşmeleri ve izahname kapsamında gerçekleştirilen kripto alımları da bu kararın belirlediği usul zemininde görülmek zorundadır. 7518 sayılı Kanun’la getirilen izahname ve ön satış bildirimi zorunluluğu, ICO işlemlerini doğrudan sermaye piyasası mevzuatının kapsamına sokmuştur. Bu çerçevede bir futbol kulübünün çıkardığı fan token ön satışından, bir DeFi projesinin ilk coin ihracına kadar tüm ön satış uyuşmazlıkları Asliye Ticaret Mahkemesi’nin görev alanındadır.

Bu konuyu somutlaştırayım: bir yatırımcı ICO aşamasında token satın almış, proje vaatlerini yerine getirmemiş ve token değersiz hale gelmiştir. Bu yatırımcı nereye dava açmalıdır? BAM kararı öncesinde bu soruya verilecek yanıt belirsizdi; karardan sonra artık tartışmasızdır: Zorunlu ticari arabuluculuk sürecini işletip ardından Asliye Ticaret Mahkemesi’ne.

Kripto Uyuşmazlık Türüne Göre Mahkeme Görev Rehberi (2025 BAM Kararı)

Kripto Paralar İçin Dava Açarken Görev Hatası Yapmamanın Formülü

Emsal kararın ortaya koyduğu çerçevede, bir kripto yatırımcısının dava açmadan önce takip etmesi gereken adımları eksiksiz biçimde açıklıyorum. Her adımın atlanması, ya usulden ret kararıyla ya da mahkemeden mahkemeye sürüklenmekle sonuçlanacaktır.

• 1
  Uyuşmazlığın Konusunun ve Tarafın Doğru NitelendirilmesiDavanın içeriği ve karşı tarafın statüsü, stratejiyi belirleyen ilk unsurdur. Karşı taraf SPK lisanslı bir KVHS (kripto varlık hizmet sağlayıcısı) mı? Bu durumda 7518 sonrası mevzuat uygulanmakta ve görevli mahkeme Asliye Ticaret’tir. Ön satış davası mı, siber saldırı tazminatı mı, hesap blokesi mi? Her senaryoda uyuşmazlığın ticari niteliği analiz edilmeli ve TTK md. 4 kapsamına girip girmediği belirlenmelidir. Bu analiz yapılmadan dava dilekçesi yazılmamalıdır. Bir kripto hukuku avukatı bu ön analizi dakikalar içinde yapabilir ve yanlış mahkeme seçiminden kaynaklanacak yıllarca süren usul süreçlerini önler.

• 2
  Zorunlu Ticari Arabuluculuk Sürecinin İşletilmesiKripto uyuşmazlıkları artık TTK md. 4 kapsamında mutlak ticari dava sayıldığından, 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu’nun ticari davalara ilişkin zorunlu arabuluculuk hükümleri devreye girmektedir. Arabuluculuğa başvurmadan doğrudan Asliye Ticaret Mahkemesi’nde açılan dava, HMK md. 114/1-h uyarınca dava şartı yokluğundan usulden reddedilir. Arabuluculuk başvurusu için Arabuluculuk Daire Başkanlığı’na kayıtlı bir arabulucu belirlenmeli ve karşı tarafa bildirim yapılmalıdır. Arabuluculukta anlaşma sağlanırsa sorun büyümeden çözülür; anlaşma sağlanamazsa son tutanak alınarak Asliye Ticaret Mahkemesi’ne geçilir.

• 3
  Yetkili Asliye Ticaret Mahkemesi’nde Dava AçılmasıArabuluculuk son tutanağının alınmasının ardından dava, yetkili Asliye Ticaret Mahkemesi’nde açılmalıdır. Yetki meselesinde kripto borsasının Türkiye’deki tescil adresi belirleyici olup genel yetki kuralı uygulanır. Dava dilekçesinde İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi’nin 06.02.2025 tarih ve 2025/34 E., 2025/150 K. sayılı kararı emsal gösterilmelidir. Bu referans, mahkemenin görevsizlik kararı verme ihtimalini önemli ölçüde azaltır ve yargılamanın esasa geçişini hızlandırır.

• 4
  Dilekçede 7518 Sayılı Kanun ve TTK md. 4/1-f’ye Mutlaka Yer VerilmesiDava dilekçesinin görev ve yetki bölümüne şu hukuki dayanaklar açıkça yazılmalıdır: davalının 7518 sayılı Kanun kapsamında SPK lisanslı KVHS statüsünde olduğu; bu statünün kripto işlemlerini sermaye piyasası işlemi niteliğine soktuğu; TTK md. 4/1-f uyarınca finansal hizmet kuruluşu işlemlerinden doğan davaların mutlak ticari dava olduğu ve İstanbul BAM 12. HD’nin 06.02.2025 tarihli kararının bu çerçevede görevli mahkemenin Asliye Ticaret Mahkemesi olduğunu tescillediği. Bu dört unsur dilekçede yer aldığında, mahkemenin görev itirazını reddetmesi güçleşir ve yargılamanın esasa geçişi hızlanır.

Zorunlu Ticari Arabuluculuk: Kripto Davalarında Artık Kaçınılmaz Ön Şart

Kripto davalarında mahkeme görevinin Asliye Ticaret Mahkemesi’ne geçmesinin pratikte hayata geçirdiği en önemli sonuç, zorunlu ticari arabuluculuk şartıdır. Bu şart, pek çok yatırımcı ve avukat tarafından göz ardı edilmekte ve ciddi usul kayıplarına neden olmaktadır.

Zorunlu Arabuluculuğun Hukuki Temeli

6102 sayılı TTK’nın 4. maddesi kapsamındaki ticari davalar için zorunlu arabuluculuk şartı, 7155 sayılı Kanun ile 2018 yılında hayata geçirilmiştir. Buna göre, ticari uyuşmazlıklarda dava açılmadan önce arabuluculuğa başvurulması zorunludur. Bu şart, TTK md. 4 kapsamındaki her türlü ticari dava için geçerlidir. Kripto uyuşmazlıklarının TTK md. 4/1-f kapsamına alınmasıyla bu şart, kripto davaları için de tartışmasız biçimde uygulanmaktadır.

Arabuluculuk Sürecinde Kripto Davacısının Dikkat Etmesi Gerekenler

Arabuluculuk süreci, yalnızca bir ön formalite olarak değerlendirilmemelidir. Bu aşamada karşı tarafın (kripto borsası veya ön satış şirketinin) tutumunu ölçmek, delil paylaşımı yapmadan talep miktarını netleştirmek ve karşı tarafın uzlaşmaya ne ölçüde yatkın olduğunu tespit etmek mümkündür. Öte yandan MASAK (Mali Suçları Araştırma Kurulu)‘nın kripto varlık işlemlerine yönelik denetim yetkisi göz önünde bulundurulduğunda, arabuluculuk sürecinde şüpheli işlemlere ilişkin raporlama yükümlülükleri de akılda tutulmalıdır. Arabuluculukta anlaşma sağlanamıyorsa son tutanaktan itibaren iki hafta içinde dava açılmalıdır.

Arabuluculuk Öncesi Delil Güvencesi

Arabuluculuk sürecine girilmeden önce kripto hesabı ekran görüntüleri, borsa transfer kayıtları, blokzincir işlem kimliği (TXID), borsa ile yapılan yazışmalar ve sözleşme belgeleri noter e-tespit tutanağıyla sabitlenmelidir. Arabuluculuk sürecinde delillerin paylaşılma riskine karşı önceden güvence altına alınmış belgeler, hem arabuluculukta hem de sonraki yargılama aşamasında kritik işlev görür. Bu hazırlığı bir kripto para avukatı ile koordineli yürütmek süreci hem hızlandırır hem güçlendirir.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)